Telefon
+48 798 349 750
Email
kancelaria@pkadwokat.pl

Zarządzenie wykonania zawieszonej kary (art. 75 k.k.) – kiedy sąd „odwiesza” wyrok i jak się bronić

Sąd musi zarządzić wykonanie zawieszonej kary, jeżeli w okresie próby popełnisz podobne przestępstwo umyślne i prawomocnie orzeczono za nie karę pozbawienia wolności bez zawieszenia (art. 75 § 1 k.k.). Może to zrobić, gdy rażąco naruszasz porządek prawny albo uchylasz się od grzywny, dozoru kuratora, obowiązków lub naprawienia szkody (art. 75 § 2 k.k.). Zarządzenie nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby (art. 75 § 4 k.k.).

W praktyce mówi się o „odwieszeniu” wyroku. Skutek jest jeden: kara, którą miałeś tylko „w zawieszeniu”, staje się karą do odbycia w zakładzie karnym. Większości takich sytuacji da się jednak zapobiec, jeżeli zareagujesz na pierwsze sygnały.

Kiedy sąd musi, a kiedy może zarządzić wykonanie kary?

Sytuacja w okresie próbySkutek
Podobne przestępstwo umyślne, za które prawomocnie orzeczono bezwzględne pozbawienie wolności (§ 1)sąd musi zarządzić wykonanie kary
Skazany za przemoc lub groźbę wobec osoby najbliższej albo małoletniego mieszkającego wspólnie ponownie używa wobec nich przemocy lub groźby (§ 1a)sąd musi zarządzić wykonanie kary
Rażące naruszanie porządku prawnego, w tym inne przestępstwo, albo uchylanie się od grzywny, dozoru, obowiązków, środków karnych, kompensacyjnych lub przepadku (§ 2)sąd może zarządzić wykonanie kary
Takie samo zachowanie po pisemnym upomnieniu przez sądowego kuratora zawodowego (§ 2a)sąd zarządza wykonanie kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy
Rażące naruszenie porządku prawnego po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem (§ 3)sąd może zarządzić wykonanie kary
Podstawa: art. 75 k.k., stan prawny z października 2026 r.

Najczęstsze powody zarządzenia wykonania kary

  • niezapłacona grzywna orzeczona obok kary zawieszonej;
  • niewykonany obowiązek naprawienia szkody albo zapłaty nawiązki;
  • brak kontaktu z kuratorem, niestawianie się na wezwania, zmiana adresu bez informacji;
  • niewykonanie obowiązku nałożonego w wyroku, np. leczenia odwykowego albo powstrzymania się od alkoholu;
  • nowe przestępstwo w okresie próby, także jazda po alkoholu.

Przepis mówi o „uchylaniu się”. To nie to samo co niemożność. Jeżeli nie płacisz, bo straciłeś pracę albo zachorowałeś, sąd powinien to ocenić inaczej niż świadome unikanie obowiązku. Trzeba to jednak wykazać dokumentami, a najlepiej zgłosić problem wcześniej, np. wnioskiem o rozłożenie grzywny na raty.

Pisemne upomnienie kuratora. Dlaczego to ostatni dzwonek?

Gdy kurator zawodowy udzieli Ci pisemnego upomnienia, a Ty dalej nie wykonujesz obowiązków, sąd zarządza wykonanie kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy (art. 75 § 2a k.k.). Po upomnieniu ciężar się odwraca: to Ty musisz pokazać, dlaczego kara nie powinna być wykonana. Od razu ureguluj kontakt z kuratorem, zapłać choć część zaległości albo złóż wniosek o raty i zachowaj potwierdzenia.

Jak bronić się na posiedzeniu w sprawie zarządzenia wykonania kary?

  • Przyjdź na posiedzenie. Sąd ocenia, czy naruszenia były rażące i czy próba ma jeszcze sens. Twoja obecność i wyjaśnienia mają znaczenie.
  • Przynieś dokumenty: potwierdzenia wpłat, umowę o pracę, zaświadczenia lekarskie, zaświadczenie z terapii, pismo od pokrzywdzonego o spłacie.
  • Wyjaśnij przyczyny zaległości i pokaż plan ich wykonania.
  • Wnioskuj o skrócenie kary. W przypadkach z § 2 i § 3 sąd, zarządzając wykonanie kary, może ją skrócić najwyżej o połowę, biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg próby, zwłaszcza wykonane obowiązki (art. 75 § 3a k.k.).

Pilnuj adresu. Skazany pod dozorem musi stawiać się na wezwanie sądu i kuratora, a bez zgody sądu nie może zmienić miejsca stałego pobytu (art. 169 § 3 k.k.w.). Przeprowadzka bez zgody albo niestawiennictwo na wezwania to naruszenie obowiązków związanych z dozorem, które może uzasadniać zarządzenie wykonania kary (art. 75 § 2 k.k.). W posiedzeniu w sprawie zarządzenia wykonania kary masz prawo wziąć udział razem z obrońcą (art. 178 § 3 k.k.w.).

Ile czasu ma sąd po zakończeniu okresu próby?

Rok od zakończenia okresu próby (art. 75 § 4 k.k.). Po tym terminie zarządzenie wykonania kary jest niedopuszczalne. Uwaga na sprawy starsze: do 30 września 2023 r. termin wynosił sześć miesięcy. Sąd Najwyższy przyjął, że do czynów popełnionych przed tą datą stosuje się korzystniejszy, krótszy termin (postanowienie z 11 czerwca 2024 r., II KK 192/24). Jeżeli sąd odwiesił karę po upływie właściwego terminu, postanowienie można skutecznie zaskarżyć.

Kara została zarządzona. Co dalej?

Na postanowienie o zarządzeniu wykonania kary przysługuje zażalenie (art. 178 § 6 k.k.w.). Wnosisz je w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a jeżeli postanowienie trzeba Ci doręczyć, od doręczenia (art. 460 k.p.k.). Postanowienie wydane na podstawie art. 75 § 2 albo § 3 k.k. staje się wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia (art. 178 § 5 k.k.w.). Gdy jest prawomocne, sąd wzywa do stawienia się w zakładzie karnym. Na tym etapie można jeszcze wnioskować o odroczenie wykonania kary, o odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego, a po odbyciu części kary o warunkowe przedterminowe zwolnienie.

Co mogę zrobić jako adwokat

Sprawdzam, czy zachodzi podstawa obowiązkowa czy fakultatywna i czy sąd nie przekroczył terminu z art. 75 § 4 k.k. Przygotowuję wyjaśnienia i dokumenty na posiedzenie, wnioskuję o skrócenie kary albo o rozłożenie grzywny na raty i piszę zażalenia. Prowadzę sprawy przed sądami w Chełmie, Krasnymstawie, Włodawie, Zamościu i Lublinie.

Zobacz też: Prawo karne wykonawcze – adwokat Chełm oraz Prawo karne – adwokat Chełm.

Najczęstsze pytania

Kiedy sąd odwiesza karę w zawieszeniu?

Obowiązkowo, gdy w okresie próby popełnisz podobne przestępstwo umyślne i prawomocnie orzeczono za nie bezwzględne pozbawienie wolności (art. 75 § 1 k.k.). Może to zrobić, gdy rażąco naruszasz porządek prawny albo uchylasz się od grzywny, dozoru, obowiązków lub naprawienia szkody (art. 75 § 2 k.k.).

Czy za niezapłaconą grzywnę sąd odwiesi karę?

Może, jeżeli uznaje, że uchylasz się od jej zapłaty (art. 75 § 2 k.k.). Gdy nie płacisz z powodu trudnej sytuacji, wykaż to dokumentami i złóż wniosek o rozłożenie grzywny na raty, zanim sprawa trafi na posiedzenie.

Ile czasu ma sąd na odwieszenie kary po okresie próby?

Rok od zakończenia okresu próby (art. 75 § 4 k.k.). Do czynów popełnionych przed 1 października 2023 r. stosuje się dawny, sześciomiesięczny termin, jako korzystniejszy dla skazanego.

Co oznacza pisemne upomnienie od kuratora?

Jeżeli po pisemnym upomnieniu kuratora zawodowego nadal naruszasz warunki próby, sąd zarządza wykonanie kary, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy (art. 75 § 2a k.k.). Upomnienie traktuj jako ostatnie ostrzeżenie.

Czy sąd może odwiesić tylko część kary?

W przypadkach fakultatywnych z art. 75 § 2 i § 3 k.k. sąd może, zarządzając wykonanie kary, skrócić ją najwyżej o połowę, biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg próby i wykonane obowiązki (art. 75 § 3a k.k.).

Czy prowadzi Pan sprawy o zarządzenie wykonania kary w Chełmie?

Tak. Reprezentuję skazanych na posiedzeniach w sprawie zarządzenia wykonania kary i piszę zażalenia przed sądami w Chełmie, Krasnymstawie, Włodawie, Zamościu i Lublinie. Zadzwoń pod numer +48 798 349 750 albo napisz na kancelaria@pkadwokat.pl.

Dostałeś zawiadomienie o posiedzeniu?

Przygotuj wyrok, pisma od kuratora i potwierdzenia wpłat. Kontakt: +48 798 349 750, kancelaria@pkadwokat.pl, ul. Sienkiewicza 10 w Chełmie. Możliwa jest także porada online. Koszt porady i prowadzenia sprawy opisałem w cenniku.

Autor: adw. Piotr Karwacki · stan prawny: październik 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie. Ilustracja wygenerowana przy użyciu AI (Artlist).

Powiązane wpisy

Obszar działania: Adwokat Krasnystaw · Adwokat Włodawa · Adwokat Zamość · Powiat chełmski – Rejowiec, Siedliszcze, Sawin · Adwokat Lublin i Świdnik
arrow-up-icon